نکات مهم انتخاب روغن موتور مناسب – پایه اصلی روانکار و حجم مناسب روغن موتور

​فناوری ساخت روغن موتور

روغن موتور های موجود در بازار از نظر فناوری و فرایند ساخت به سه دسته تقسیم بندی می گردد که تقریبا بر روی بسته بندی تمام روغن موتورها، فناوری ساخت روغن موتور درج می گردد.

روغن موتور معدنی (Mineral)

روغن موتورهای معدنی اولین نوع روغن موتور تولید شده می باشد. در واقع روغن موتورهای معدنی بر پایه نفت خام تولید می گردند. روغن موتورهای معدنی با توجه به فرایند ساخت ساده تر، نسبت به روغن موتورهای فول سنتتیک یا نیمه سنتتیک قیمت های به مراتب پایین تری دارند. روغن موتورهای معدنی بیشتر وظیفه روانکاری را برعهده دارند. به خاطر عدم اصلاح ساختار شیمیایی و مواد افزودنی کمتر در این نوع روغن موتور، بازه زمانی مابین دو تعویض روغن موتور کوتاه تر می باشد. روغن های معدنی در موتور خودروهای قدیمی استفاده می شوند.

لوبکات ماده اولیه روغن پایه

با انجام پالایش بر روی نفت خام، تنها چند درصد مواد هیدروکربنی با تعداد اتم‌های بین 20 تا 50 به دست می‌آید که مناسب برای استفاده در روانکار است؛ این برش مناسب جهت مصارف روانکاری اصطلاحا برش روغنی یا لوبکات نامیده می‌شود. در پالایشگاه‌های روغن، عملیات پالایش بر روی لوبکات انجام شده و ماده‌ای به نام روغن پایه به عنوان ماده اصلی روغن‌های موتوری، صنعتی و گریس حاصل می‌شود. لوبکات جزء اصلی و ماده اولیه تولید روغن موتور است که حدود 85 تا 95 درصد از آن را تشکیل می‌دهد. گفتنی است همه نفت‌های خام به منظور تولید روغن پایه مناسب نیستند و برای تولید روغن پابه باید عواملی مانند ترکیب شیمیایی، هزینه پالایش، درصد برش روغنی موجود در نفت خام، نیاز بازار و موارد دیگری را در نظر گرفت.

روغن موتور سنتتیک یا فول سنتتیک (Synthetic)

در جنگ جهانی دوم، آلمانی ها با توجه به نبود نفت، با استفاده از زغال سنگ و گاز متان بصورت انبوه اولین روغن موتور سنتتیک را تولید کردند. این نوع روغن موتورها ابتدا در موتور جت مورد استفاده قرار گرفت ولی با گذشت زمان و نیز مزایای زیاد نسبت به روغن موتورهای معدنی، در موتور خودرو نیز مورد استفاده قرار گرفتند. روغن موتورهای سنتتیک از طریق ترکیبات شیمیایی و در آزمایشگاه تولید می شوند. در فرایند ساخت روغن موتورهای سنتتیک، ناخالصی موجود در روغن موتور از بین می رود.  ساختار شیمیایی روغن موتور به گونه ای اصلاح می گردند تا روغن موتور کیفیت و روانکاری بالاتری نسبت به سایر روغن موتورها داشته باشد.

هر روغن موتور از دو بخش متمایز تشکیل شده است، بخش اول پایه‌ی اصلی روغن است و بخش دوم، ادتیو ها و  افزودنی‌هایی است که به ترکیب اصلی اضافه می‌شود تا محصول نهایی تولید شود. تفاوت اصلی روغن موتورهای مینرال و سنتتیک در ترکیب پایه‌ی آن‌هاست. ترکیب پایه در روغن موتورهای معدنی از نفت خام به دست می‌آید درصورتی که ترکیب پایه‌ی روغن‌های سنتتیک را ترکیبات شیمیایی آزمایشگاهی تشکیل می‌دهد.

دارا بودن ساختار مولکولی یکنواخت یکی از ویژگی های روغن موتورهای سنتتیک، نسبت به به روغن موتورهای مینرال می باشد. مولکول های روغن موتورهای سنتتیک به راحتی می توانند روی هم بلغزند و بهترین عملکرد روانکاری را داشته باشند. در صورتی که ساختار مولکولی روغن موتورهای مینرال، یکنواخت نبوده و برای لغزیدن روی یکدیگر با مشکل مواجه می شوند.

در کارخانه یا شرکت تولید کننده روغن موتور، روغن موتورهای سنتتیک را با ساختاری منحصربه‌فرد تولید و عرضه می‌کند که در این بین موادافزودنی‌ها (ادتیوها) نقش ویژه‌ای دارند. هر کدام از این ادتیو ها (مواد افزودنی) ویژگی های خاصی را در روغن موتورهای سنتتیک ایجاد می نماید. از جمله این مزایا و ویژگی ها می توان به تبخیر کم و پایداری بهتر، حفظ گرانروی در دماهای بالا و پایین، مقاومت بالا در برابر اکسیداسیون، جلوگیری از خوردگی و کف ، کمک به کاهش مصرف سوخت، کاهش رسوبات موتور و… اشاره کرد. همچنین کارکرد آنها به تبع کیفیت بهتر، بالاتر است روغن موتورهای تمام سنتتیک،گران قیمت ترین روغن موتور های موجود می باشند.

روغن موتور نیمه سنتتیک (Semi Synthetic)

روغن موتورهای نیمه سنتتیک در واقع مابین روغن موتورهای معدنی و فول سنتتیک قرار می گیرند و در واقع از ترکیب روغن موتورهای معدنی و سنتتیک حاصل می‌شود. هرچند روغن موتورهای نیمه سنتتیک از تمام مزایای روغن موتور سنتتیک بهره نمی‌برد اما کیفیت بالاتری نسبت به روغن موتورهای معدنی دارند.

روغن های نیمه سنتتیک به خاطر داشتن ادتیوها و افزودنی های بیشتر نسبت به مینرال‌ها، در دماهای بالا و شرایط سخت مانند دورهای بالای موتور، توانایی و تحمل بالاتری از خود نشان می‌دهند. در واقع روغن های  نیمه سنتتیک از لحاظ ویژگی و قیمیت مابین روغن موتورهای معدنی و فول سنتتیک می باشند.

 نوع روغن موتور برای خودروهایی مانند پژو ۲۰۶، پژو ۴۰۵ ، پژو پارس، سمند، تیبا، ام وی ام و …. مناسب است.

با توجه به تفاوت های ذکر شده برای انتخاب روغن موتور مناسب از منظر فناوری ساخت، برای هر خودرویی بهترین منبع، دفترچه راهنمای خودرو است.

حجم روغن موتور قابل تعویض

آخرین نکته مهم در انتخاب روغن موتور مناسب خودرو، حجم روغن موتور قابل تعویض می باشد. حجم روغن موتور مورد نیاز هر خودرو متفاوت می باشد. و براساس نوع و حجم موتور و گشتاور تولیدی تعیین می گردد. در صورتی که در زمان تعویض روغن، فیلتر روغن موتور نیز تعویض می گردد حجم روغن موتور قابل تعویض افزایش پیدا می کند.

همچون سایر نکات انتخاب روغن موتور مناسب خودرو، با مطالعه دفترچه راهنمای خودرو حجم روغن موتور قابل تعویض با فیلتر روغن و بدون فیلتر روغن مشخص می گردد.

برای مثال حجم روغن موتور مورد نیاز برای خودروهای خانواده سایپا مطابق دفترچه راهنمای خودرو، بدون فیلتر روغن 3 لیتر می باشد و در صورتی تعویض فیلتر روغن، حجم روغن مورد نیاز 3.4 لیتر می باشد.

همچنین روغن موتور توصیه شده در دفترچه راهنمای خودروی آریو می بایست دارای حداقل سطح کیفی API:SL با شاخص گرانروی SAE: 10W40 باشد و حجم روغن موتور قابل تعویض با فیلتر روغن 4 لیتر می باشد.